Mieks Toren van Babel

De Toren van Babel

Inleiding | Oude Meesters I | Oude Meesters II | Oude Meesters III | Moderne Meesters

Inleiding

Deze mini website gaat over de Toren van Babel! Ja, er zijn op het Wereld Wijde Web al heel wat websites over deze beroemde toren, maar zelfs in 2007 waren er nog niet genoeg want deze was er nog niet smile. Dit is de mijne; een "kijk" site met achtergrondinformatie en heel veel prachtige uitvoeringen van artiesten die door de eeuwen heen de Toren van Babel hebben vereeuwigd!

Mijn belangstelling voor deze toren werd net als bij veel andere mensen, gewekt in mijn kinderjaren door de verhalen uit de bijbel over de Babylonische spraakverwarring. Stel je toch voor, je bent met een aantal mensen aan het werken aan een project en ineens kun je elkaar niet meer verstaan. Fascinerend!

In het begin van de tachtiger jaren van de vorige eeuw (ik bedoel dus 1980) was ik net met Jean-Jacques getrouwd toen hij besloot dat hij een boek ging schrijven. Yeah, ik ben dus getrouwd met een schrijver, want dat boek is er gekomen! Dat was beslist een hele klus want in die jaren had nog vrijwel niemand een computer en ons huis zag helemaal groen van het gumsel van de gummen die JJ gebruikte om zijn, in eerste instantie met potlood, geschreven teksten te corrigeren. Het is een technisch boek (informatica) over NIAM (Nijssens Informatie Analyse Methode) en hieronder zie je de voorkant en de achterkant. De afbeelding van de Toren van Babel is gekozen om de spraakverwarring in dat vakgebied te illustreren. Het boek is niet meer in de boekhandel te koop maar wordt nog wel voor veel geld aangeboden via internet. Wij hebben nog een paar exemplaren ... smile

NIAM1 NIAM2

Zo, en nu zien jullie het meteen! De reden waarom ik deze site wilde maken. De illustratie op de voorkant van het boek is het schilderij "De Toren van Babel" van Pieter Brueghel de Oude dat hangt in het Museum Boymans van Beuningen in Rotterdam. Op zijn werkkamer heeft JJ een levensgrote reproductie hangen en daar kijk ik altijd met veel plezier naar.

Voor een cursus gebruikte ik een plaatje dat ik op internet had gevonden, de Toren van Babel. Veel met dat plaatje zitten oefenen en zitten spelen want het was een erg moeilijke les smile, maar ondertussen broeide wel het idee iets met die Toren te gaan doen omdat ik wist dat er nog andere uitvoeringen waren behalve die van Brueghel en het plaatje waar ik mee aan het spelen was.

Idee voor een nieuwe mini-site was geboren en ik sloeg aan het verzamelen van materiaal. Wat is internet toch een super medium, zoveel leuke en interessante dingen gevonden. Met tamelijk stomme verbazing vond ik steeds maar meer en meer afbeeldingen van de Toren. Veel te veel natuurlijk voor deze mini site, maar de meest interessante (schilder) werken zul je hier toch terug vinden.

Opbouw website

Omdat ik wilde beginnen met Pieter Brueghel de Oude heb ik afbeeldingen van de Toren van vóór die tijd niet meegenomen. Ze zijn er wel hoor, de mensheid is altijd ge├»nteresseerd geweest in deze toren en er bestaan tekeningen en illustraties al uit het eerste millennium. Wil je die ook zien, ga dan naar de website Babelstone! Daar staat een uitgebreid overzicht van illustraties, manuscripten, kaarten, decoraties en gravures, beginnend rond het jaar 1000!

Hier beginnen we dus met Pieter Brueghel de Oude, zo rond het jaar 1563. Van Pieter Brueghel de Oude gaan we via Maarten van Heemskerck, Hendrick van Cleve en de gebroeders Valckenborgh (Oude Meesters I) naar Hans Bol, Tobias Verhaecht, Joos de Momper, Jan II Brueghel, Abel Grimmer, Frans Francken II, Anton Mozart, Louis de Caullery en de mysterieuze schilder Monsù Desiderio (Oude Meesters II).

Athanasius Kircher, Alain Manesson Mallet, Gustave Doré vind je bij Oude Meesters III en van daar gaan we naar de Moderne Meesters. Wie dat voor mij zijn kun je hier zien.

Veel plaatjes op deze site zijn aanklikbaar voor een uitvoering in groter formaat. Voor de overzichtelijkheid heb ik van de voorbeeldplaatjes het formaat soms een beetje aangepast. Zover ik weet hebben alle grote afbeeldingen echter qua verhouding de originele formaten. Onderaan de pagina's steeds de bronnen die ik voor die pagina heb geraadpleegd! Veel kijk en lees plezier!

De Toren

Eerst maar even een stukje uit de Wikipedia over de Toren van Babel; ik hoef tenslotte het wiel niet opnieuw uit te vinden.

De toren van Babel is een bouwwerk gekend uit de bijbel dat refereert aan de Babylonische ziggoerats. Volgens het Bijbelboek Genesis was Babel de eerste stad die de nakomelingen van Noach bouwden in de vlakte van Sinear. Hun leider was Nimrod en onder zijn bewind wilde men een toren bouwen die 'tot aan de hemel' zou reiken. Om de macht van dat ongedeelde volk te beperken, dat tegen Gods bevel in bijeen bleef, verwarde Hij hun taal en verspreide hen over de hele aarde. Zo kwam het dat de toren en de stad niet afgebouwd werden. Volgens de bijbel is dit ook de reden waarom de stad Babel genoemd werd. (In het Hebreeuws betekent Balal "verwarren"). Uit deze ontstaansgeschiedenis van de talen is de uitdrukking 'Babylonische spraakverwarring' voortgekomen.

Pieter Brueghel de Oude Pieter Brueghel de Oude
Links, Pieter Brueghel de Oude - De kleine Toren 1563. Pieter Brueghel de Oude - De grote Toren 1563

De hoogte van de Toren

De toren van Babel heeft echt bestaan, alleen hoogstwaarschijnlijk geheel anders gebouwd dan Brueghel die afbeeldde. Op spijkerschrifttabletten zijn vermeldingen gevonden van een ziggoerat, een trapvormige tempeltoren, die 91 meter hoog was op een basis van 91 x 91 meter. De toren hoorde bij de tempel van Mardoek, de voornaamste god van Babylonië. De Babyloniërs noemden hun toren Bab-Iloe, Poort van God.

Uit de spijkergeschriften blijkt dat men met de toren daadwerkelijk de hemel wilde bereiken. De hoogte van de toren is speculatief omdat verschillende bronnen geen eenduidig beeld geven. Omdat de toren de symbolische voorganger is van het verlangen van de mens om hoge gebouwen te maken, is de hoogte van de toren een significant onderdeel van de mythe.

Geschiedenis van de Toren

Enige tijd na de zondvloed vestigde nakomelingen van Noach zich op een laagvlakte in het land Sinear, niet ver van de Eufraat. Zij spraken één taal en vormden één gemeenschap. In Genesis 11 staat hun verhaal: En zij zeiden: "Kom aan, laat ons voor ons een stad bouwen, en een toren, welks opperste in den hemel zij, en laat ons een naam voor ons maken, opdat wij niet misschien over de ganse aarde verstrooid worden!" De toren zou moeten dienen als een herkenningspunt in het landschap, waardoor de mensen elkaar niet kwijt zouden kunnen raken. Het bouwwerk zou ook een veilig heenkomen kunnen bieden bij een mogelijke nieuwe zondvloed.

God bekeek deze nijvere lieden en oordeelde dat ze te ambitieus waren: ze probeerden gelijk te zijn aan Hem. Hij besloot de mensheid te straffen met de Babylonische spraakverwarring. Hierdoor konden de mensen elkaar niet meer verstaan, en raakten ze alsnog verspreid over de aarde. De plek waar dit allemaal gebeurde, noemde men voortaan Babel, hetgeen 'verwarring' zou betekenen.

De trapvormige toren werd in 689 v.C. verwoest, daarna herbouwd en voltooid (door Nebukadnessar II). De Perzen van Xerxes sloopten de toren opnieuw, in 478 v.C.

Een interessante website met het verhaal over de spraakverwarring en het verhaal uit het Bijbelboek Genesis in heel erg veel verschillende talen vind je hier: http://www.omniglot.com/babel/dutch.htm

Schilderijen

Zo, nu komen we waar we wezen moeten! Veel verschillende schilders verbeeldden de Toren van Babel; waarbij sommige meesters een waar oeuvre eraan gewijd hebben. Die toren moet in de 16de en 17de eeuw een populair onderwerp zijn geweest want er zijn meer dan 600 verschillende uitvoeringen bekend die ik hier natuurlijk niet allemaal ga neerzetten. Hier vind je alleen de meest bekende uitvoeringen en dan ook nog alleen die, die mij aanspreken. Dat zijn eigenlijk over het algemeen de klassiekere uitvoeringen uit de 16de en 17de eeuw omdat ik die zo schitterend mooi vind. Maar ook een enkele moderne artiest wilde ik hier graag laten zien. Ik heb geprobeerd een beetje een tijd volgorde aan te houden, beginnend met Pieter Brueghel en eindigend met werk uit de 21ste eeuw.

 

Volgende pagina
De Toren van Babel - Oude Meesters I

 

Lees verder op de volgende pagina's over Pieter Brueghel de Oude, over Hendrick van Cleve, en de gebroeders Valckenborgh...

 

Bronnen voor deze pagina: (Sommige links zijn helaas niet langer actief!)

http://towerofbabel.391.org/vancleve.htm
http://babelstone.blogspot.com/2007/01/72-views-of-tower-of-babel.html
http://www.globalsecurity.org/military/world/iraq/babel.htm
http://www.spamula.net/blog/2004/04/four_babels.html
http://www.statenvertaling.net/kunst/toren-van-babel.html

 

 

Pagina bijgewerkt: April 29, 2016

© Mieks Info 2007