Inleiding | De roof en de verdwijning | Over Amber | De zoektocht | Geschiedenis van de Barnstenen Kamer | De reconstructie


Groeten uit...

De reconstructie

Meteen na de tweede wereldoorlog waren er al plannen om het schitterende paleis van Tsarskoye Selo in oude luister te herstellen. Het leek onbegonnen werk omdat de vernielingen zo totaal waren. Vele jaren is gewerkt aan de reconstructie die voor het grootste deel klaar was in 2003, het jaar waarin de stad Sint Petersburg haar 300 jarig bestaan vierde.

Foto uit 1945Foto uit 1945
Links, zo zag het paleis van Tsarskoye Selo er in 1945 uit en rechts, zo aan de binnenkant

In 1979 besloot het College van Ministers van de Russische Federatie om na het paleis van Tsarskoye Selo zelf, ook de Barnstenen Kamer te reconstrueren. De hoop op het terugvinden van de originele kamer was zo goed als opgegeven en bovendien mocht dat onverhoopt toch nog gebeuren, dan zou het barnsteen zich waarschijnlijk in een zodanig slechte staat bevinden dat er niets meer mee te beginnen was.

De Barnstenen Kamer was het grootste kunstwerk ter wereld dat gemaakt was van barnsteen. Het bestond uit 100.000 stukjes uitgesneden barnsteen, geaccentueerd met diamanten, smaragden, jade, onyx en robijnen. De barnstenen panelen bedekten een volledige kamer van 55 vierkante meter en het geheel woog meer dan 6 ton. De barnstenen panelen waren onder het barnsteen helemaal bedekt met bladgoud en alleen al het uitsnijden en graveren nam 10 jaar in beslag. Vaak werd de kamer het achtste wereldwonder genoemd. De originele Barnstenen Kamer zou nu meer van 250 miljoen dollar waard zijn en is zonder twijfel het grootste verdwenen kunstwerk ter wereld.

In 1983 startte de hoofdarchitect van het Catharina Paleis, Alexander Kedrinksy, één van de weinigen die de originele Barnstenen Kamer in werkelijkheid had gezien, het project en begon te werken aan de reconstructie van de panelen. De reconstructie werd door experts uitgevoerd in de Barnsteen Werkplaats in Tsarskoye Selo. Het project werd gefinancierd uit het federale budget. In de meer dan 20 jaar die de reconstructie in beslag nam werd een bedrag van rond de 8 miljoen dollar geïnvesteerd. In 1999 werd een overeenkomst gesloten met het Duitse Ruhrgas AG voor een investering van 3,5 miljoen dollar, nodig om de laatste fase van het project uit te kunnen voeren.

Foto uit 1910 van een fragment uit de Barnstenen Kamer
Zwart-wit foto uit 1910 van een fragment uit de grote spiegel, geschenk van Frederik I aan Tsarina Elizabeth

Toen het project "Reconstructie" in 1979 startte moest vrijwel alles opnieuw worden aangeleerd. Er waren simpelweg geen mensen meer die iets over het bewerken van barnsteen wisten. Het proces om barnsteen te kleuren door het te verwarmen of te koken samen met verschillende organische verfstoffen moet opnieuw worden uitgevonden. Men had experts nodig op het gebied van mozaïeken, het vergulden, houtsnijwerk, fresco schilderen en experts in het bewerken van brons.

Foto uit 1940, fragment Noordelijke muurFoto uit 1939, Oostelijke muur
Links, foto van een fragment uit de noordelijke muur met de handtekeningen en data van uitvoerder Friedrich Roggenbuck (1760) en restaurateur Кarl Esch (1833). Foto uit 1940. Rechts, foto van de Oostelijke muur uit 1939

Jaren van experimenteren gingen zitten in het zoeken naar de juiste kleuren die alleen op oude zwart-wit foto's te zien waren en door ze te vergelijken met die paar museumstukken die uit handen van de nazi's gered waren. Nog meer jaren gingen zitten in het perfectioneren van details zoals de oude lijm, een combinatie tussen bijenwas en hars uit pijnbomen. Waarom dan niet lijm gebruikt uit het ruimtevaart tijdperk vroeg men de hoofdarchitect en hij antwoordde dat na heel veel tests hij slechts van één ding zeker kon zijn; "moderne lijm kan prima zijn, maar ik had het bewijs dat het oude spul 200 jaar lang zou blijven zitten. Als het daarna loslaat mag iedereen die dat wil mij bekritiseren"!

De reconstructie   De reconstructie
Duizenden puzzelstukjes...

De reconstructie
Reconstructiewerkzaamheden. De nieuwe parketvloer ligt er al en mag alleen met overslofjes betreden worden

De reconstructie De reconstructie
nog meer puzzelstukjes...

Een vergrootglas komt goed van pas om alle details te kunnen zien
Een vergrootglas is nodig om de vele details te kunnen zien

De reconstructie De twee mozaïeken
Reconstructie van het Florentijnse Mozaïek. De reconstructie was al klaar toen het origineel op dook. Rechts de twee werken naast elkaar in 2003.

Behalve dat er problemen waren omdat er gewerkt moest worden van oude foto's was er nog een groot probleem waarop het project bijna gestrand was. Een kilo barnsteen kost nu iets van $ 400 en vele tonnen waren nodig! Speciaal tijdens de periode van de perestrojka was er gebrek aan geld. De sponsor Ruhrgas heeft op het punt gestaan hun bijdrage van $ 3,5 miljoen in te trekken omdat Rusland in eerste instantie wilde dat er belasting over betaald werd.

De nieuwe parketvloer Het nieuwe plafond
De nieuwe parketvloer, bestaande uit 15 soorten hout, waaronder mahoniehout, citroenbomenhout, sandelhout en gegraveerd berkenhout.
Het nieuwe plafond. Van het originele plafond waren vrijwel geen afbeeldingen en het kon daardoor niet gereconstrueerd worden. Voor het nieuwe plafond is gebruik gemaakt van een afbeelding uit de collectie van het Hermitage museum.

Volgens Marina Trufanova, de assistent projectleider, is er nu genoeg barnsteen ter beschikking. "We hebben een zeer specialistische en zeldzame kunstvorm onder de knie gekregen. Maar wat gaan we daar in de toekomst mee doen? Veel van de vakmensen in Tsarskoye Selo hebben jaren alleen met het doel geleefd de Barnstenen kamer te restaureren. Betekent dit het einde? Misschien gaat het project verder, zegt ze hoopvol". Zij en haar collega's zouden graag door gaan met het restaureren van projecten, het organiseren van tentoonstellingen en het maken van barnstenen souvenirs voor de paleiswinkel. Voor hen hangt veel af van het succes van de nieuwe Barnstenen Kamer.

De kamer met de parketvloer Detail hoektafel
De kamer met de parketvloer Detail van de hoektafel met een klok

Onder toeziend oog van de wereldpers, is op 31 mei 2003 de Barnstenen Kamer door de Russische President Vladimir Putin en de Duitse Bondskanselier Gerhard Schröder, in aanwezigheid van andere leiders die de Ruland-EU top bijwoonden, officieel geopend.

Bondskanselier Schröder en President Putin tijdens de officiële opening van de Barnstenen Kamer in 2003
President Vladimir Putin en Bondskanselier Gerhard Schröder onder het Florentijnse Mozaïek tijdens de officiële opening van de Barnstenen Kamer op 31 mei 2003

Sommige oudere bezoekers die de originele Barnstenen Kamer voor de oorlog hebben gezien zeggen dat de nieuwe versie veel helderder is en ergens minder harmonieus. Boris Igdalov, de directeur van de amberwerkplaats heeft hiervoor zijn eigen verklaring: "Door de jaren heen was de oppervlakte van de eerste Barnstenen Kamer verschillende malen behandeld met vernis, dat in reactie met zuurstof donkerder kleurt. Omdat het barnsteen in de loop der jaren barstjes gaat vertonen dringt het vernis er dieper in en wordt het barnsteen donkerder en donkerder en meer uniform van kleur. In zeker zin is de nieuwe Barnstenen Kamer nu beter dan die waar de nazi's mee vandoor gingen. We denken dat de Barnstenen Kamer nu meer overeen komt met de wijze waarop de eerste mensen die de Barnstenen Kamer te zien kregen, hem zagen".

Panoramafoto van de Barnstenen Kamer
Panoramafoto van de Barnstenen Kamer met links de "Gouden Corridor"

Op de vraag wat er met de nieuwe Barnstenen Kamer zou gebeuren als de oude toch nog gevonden mocht worden, haalt hij zijn schouders op. We denken dat hij ooit wordt teruggevonden, maar hij zou alleen maar tentoongesteld kunnen worden in de staat waarin hij wordt teruggevonden en dat is in slechte conditie. Wie kan immers de restauratiekosten betalen nu er zoveel is besteed aan de nieuwe Barnstenen Kamer?"

De totale restauratiekosten gedurende de bijna 25 jaar dat er aan gewerkt is bedragen $ 11 miljoen. Het is waar dat voor het grootste deel van die tijd de barnsteenmijnen aan de Baltische kust onder de Russische Staat vielen, net zoals de lonen van de werknemers. Maar dan nog, het project stond op instorten toen het Duitse Bedrijf Ruhrgas erin deel nam met een laatste 3,5 miljoen dollar. Gezien het feit dat westerse musea een dergelijk bedrag per jaar besteden aan het maken van fotokopietjes, maakt het idee dat er niet iemand, ergens, het geld zou over hebben voor de restauratie van de originele Barnstenen Kamer zeer twijfelachtig.

Maar in de nabije toekomst, zal het Catharina paleis baden in de glorie van het nieuwe meesterwerk, perfect uitgevoerd tot in elk minuscuul detail! Het lijkt er zelfs op dat deze totaal Russische Barnstenen Kamer iets heeft van het oude mystieke aura. Medewerkers die in Dortmund een paneel van de kamer opstelden voor een tentoonstelling, spreken van een soort "biologisch energieveld" dat pas verdween nadat het paneel achter glas was bevestigd. Ivan Sautov bevestigt dit, "we voelen allemaal die speciale energie hier in het museum en in de kamer in het paleis "...

Het team
Het reconstructie-team in de nu geheel gereconstrueerde Barnstenen Kamer

Het Paleis in Tsarskoye Selo
Het Catharina Paleis in Tsarskoye Selo  in 2003 tijdens het 300 jarig bestaan van Sint Petersburg en de officiële opening van de Barnstenen Kamer.

 

De Barnstenen Kamer... allemachtig prachtig!

Annemiek 7 juni 2005

 

Bronnen en afbeeldingen:

De officiële website van de Barnstenen Kamer in Tsarskoye Selo:
http://www.tzar.ru/a-r/1st/

Website van hoofdsponsor Ruhrgas:
http://www.ruhrgas.de/deutsch/default.asp?content=/deutsch/unternehmen/sponsoring/kultur/bernsteinzimmer/index.htm en verder de volgende websites:


http://www.forbes.com/magazines/fyi/2004/0329/048.html
http://www.pushkin-town.net/.pushkin/eng/amberoom.htm
http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3025833.stm
http://www.ovationtv.com/artszone/programs/amber/index.html
http://www.crimelibrary.com/gangsters_outlaws/gang/stolen_art/index.html?sect=25
http://www.300spb.ru/enews.htm
http://www.zdf.de/ZDFde/inhalt/1/0,1872,2038657,00.html

 

Interessante Nederlandstalige website over barnsteen:
http://home.hccnet.nl/fransde.groot/barnsteen-01.html

 

 

 

Pagina bijgewerkt: 2016-04-14