Groeten uit... Berlijn

Berlijn Palast - Stadsschloss

Inleiding | De DDR-tijd | Heden (2005) | Toekomst - Het besluit is gevallen | Afbraak van het Palast | Laatste nieuws 2016 !

Palast der Republik versus Stadtschloss - De DDR-Tijd

Gebouwd tussen 1974 en 1976, moest het Palast der Republik het nieuwe moderne gezicht van de DDR worden. Een multifunctioneel centrum waarin van alles en nog wat gebeurde: het 'DDR-parlement' (Volkskammer) had er zijn zittingszaal, een enorme hal met 5000 stoelen bood plaats aan grote shows en sportmanifestaties en dertien restaurants en cafés verzorgden de duizenden bezoekers. De meeste DDR-burgers kwamen er graag. Het gebouw ademde een ruimte en rijkdom die men verder in de bekrompen DDR node miste. Dit is een van de redenen dat er bij vele 'Ossi's' voormalige Oost Duitsers, grote weerstanden bestaan tegen de afbraakplannen.

Het DDR logo Vergane glorie
Links: De voorgevel met het DDR Logo. De voorgevel in 2005

Het was geen toeval dat het Palast werd gebouwd op de plek waar het Stadspaleis van de Hohenzollern had gestaan. Waar de vroegere Pruisische militaristische machthebbers hun huisvesting hadden gehad, kwam een heus 'paleis' voor de socialistische bevolking: een definitieve afrekening met het verleden om te laten zien dat de DDR niet toebehoorde aan een elite maar dat het een land van boeren en arbeiders was.

De vergaderzaal De foyer
Links: de vergaderzaal, rechts de foyer

De belangrijkste gedachte achter het Palast der Republik was dat het een gebouw zou worden van en voor de Oost-Duitse burger. Zoals DDR-leider Erich Honecker bij de opening op 26 april 1976 verklaarde: 'Dit Palast der Republik zal een huis van het volk worden, de plaats van verantwoordings bewuste vergaderingen van de hoogste volksvertegenwoordiging van onze arbeiders- en boerenstaat, een plaats van belangrijke congressen en internationale ontmoetingen. Onze socialistische cultuur zal hier evenzo een thuis vinden als vrolijkheid en gezelligheid van de werkzame mens.'

De grote trap De foyer met de glazen bloem
Links: de grote trap. Rechts: de foyer met de beroemde "Glazen Bloem".

De architecten Graffunder en Swora hebben een modernistisch transparant gebouw ontworpen van enorme maten: 180 bij 84 meter. De voorkant met in het midden trots het DDR-wapen met hamer en passer in een soort lauwerkrans (alleen de krans bestaat nog), ligt aan de voormalige Marx-Engels-Platz, de huidige Schloßplatz. De achterkant ligt met indrukwekkend zwevende terrassen aan de Spree, de rivier die de navel van Berlijn is. De altijd vrij toegankelijke foyer was uitgerust met vele honderden kristallen lampen. Vandaar de bijnaam 'Erichs (Honecker) Lampenladen'. Uit de foyer kon men naar de verschillende restaurants, de Volkskammer en naar de multifunctionele grote hal lopen. Deze hal was prachtig van vorm en technisch zeer vooruitstrevend.

Grote zaal toen Grote zaal nu
Links: De grote zaal, en dezelfde zaal in bedrijf, en rechts in 2005

Het Palast der Republik was groot, overweldigend en - voor de jaren zeventig - hypermodern ingericht. Het telde dertien restaurants, een disco, een bowlingbaan en in de zogeheten grote zaal was een verschuifbare tribune waardoor, afhankelijk van de voorstelling, een groter of kleiner podium gecreëerd kon worden. Het gebouw bestond voor een groot deel uit marmer en glas en er hingen zo'n tienduizend lampen. Een saillant detail is dat in Erichs lampenwinkel maar liefst vijftigduizend gloeilampen per jaar moesten worden ingedraaid. Maar voor het Palast der Republik werden kosten nog moeite gespaard.

Jaarlijks werden er meer dan 250 culturele evenementen georganiseerd, terwijl er ongeveer 25 politieke bijeenkomsten, onder andere van het Oost-Duitse parlement - de Volkskammer - plaatsvonden. De opzet om er een waar volkspaleis van te maken was dan ook zeker geslaagd. Behalve de vele voorzieningen ter vermaak was hiervoor nog een andere reden.

Het leek een sprookje een sprookje aan de Spree...
Het palast gezien vanaf de Spree links, en rechts zwevende terrassen boven de Spree

In tegenstelling tot de situatie in de rest van de DDR functioneerde in het Palast der Republik alles. Bij openbare telefoons, een veelgebruikt goed aangezien lang niet ieder huishouden in de DDR over een eigen telefoon beschikte, was het bijvoorbeeld altijd de vraag of deze zouden werken. In het Palast was daar geen sprake van: hier kon de burger altijd bellen. Ook het feit dat het binnen de muren van het Palast altijd schoon was en dat het personeel uitermate vriendelijk en behulpzaam was, maakte het, voor de DDR-burgers die deze 'luxe' ontwend waren, een aangename plek om te vertoeven.

De bloem  Hier stond hij!
Links, de glazen bloem, en rechts de plaats waar de bloem ooit stond

Eigenlijk kon het Palast der Republik beschouwd worden als de DDR zoals die had moeten zijn: een plaats die gebouwd was voor het volk en door het volk. Een plaats waar kameraad Honecker toegejuicht werd door de Oost-Duitse burgers, waar socialistische gezangen ten gehore werden gebracht, en waar zij ontspanning konden vinden. De tragiek was dat dit socialistische ideaal slechts binnen de muren van het Palast haalbaar bleek. Daarbuiten werd het steeds duidelijker dat het communisme gedoemd was te mislukken.

Het sprookje is uit
2005 gezien vanaf de Spree

Terwijl de ontbinding van het communisme in Oost-Europa onvermijdelijk was, gebeurde hetzelfde met het gebouw dat er binnen de DDR symbool voor stond. Halverwege de jaren tachtig werd ontdekt dat het Palast der Republik veel asbesthoudend materiaal bevatte. In tegenstelling tot het communisme was er voor het Palast nog de mogelijkheid tot renovatie. In de optiek van de DDR-regering kon dit het beste stap voor stap gebeuren. Een deel van het asbest zou zelfs kunnen blijven zitten omdat het toch achter muren verborgen zat en niet direct schadelijk was voor bezoekers.

Zo zag het Palast er in 2005 uit
2005 gezien vanaf de Spree. Het Rote Rathaus weerspiegelt in het Palast des Volkes!

Maar na de val van de Muur en het einde van de DDR in 1989-1990 werden de plannen een stuk radicaler. In 1990 besloot de regering van Helmut Kohl dat het Palast der Republik volledig gestript zou worden om alle asbest te verwijderen. Vanaf dat moment was het 'paleis voor het volk' niet langer toegankelijk voor publiek. Na de meest radicale schoonmaak die het ooit had ondergaan bleef er van het Palast slechts een kaal skelet over. In de afgelopen vijf jaar is het asbest verwijderd voor zo'n 40 miljoen euro. Onafhankelijk van de toekomst van het gebouw moest dit in ieder geval gebeuren. In 2003 was de klus eindelijk geklaard. Het gebouw is geheel gestript, alleen de draagconstructie, de vloeren en de daken zijn te zien. Het resultaat is een indrukwekkend bizar decor, waarin de geest van de DDR alleen voor de scherpe waarnemers nog te ervaren is.

En dit is de ingang maar het hek was dicht!
De ingang in 2005

Erich Honecker zien bij de opening van Het Palast en zien hoe het was in de hoogtijdagen, klik dan op het pijltje midden in onderstaand schermpje om het YouTube filmpje te starten!

***

Heden - Lees verder over het Palast der Republik op de volgende pagina!

 

Volgende Pagina!

Inleiding | De DDR-tijd | Heden (2005) | Toekomst - Het besluit is gevallen | Afbraak van het Palast

 

bronnen voor deze pagina onder meer:
http://www.archined.nl/oem/reportages/palast/palast_der_republik.html
http://www.pdr.kultur-netz.de/

http://cf.hum.uva.nl/oosteuropa/ablak/artikelen2005/lampenladen_mrt.html

http://www.youtube.com/watch?v=xfgAMTraWzc

 

Pagina bijgewerkt: 2016-05-10