Groeten uit... Berlijn - Tempelhof

Groeten uit...

Berlijnse vliegvelden | Geschiedenis Tempelhof | Tempelhof Heden

Geschiedenis Tempelhof

Ongeveer 16 kilometer ten zuidoosten van Berlijn, werd al in 1909 een veld gebruikt als luchtveld. Dit veld in een dal, het Johannisthal, wordt gezien als de plek waar de grotere luchtvaart van Duitsland is ontstaan. Het was het veld waarvan de eerste commerciële vlucht vertrok net na de Eerste Wereldoorlog richting Weimar.

Deze plek verloor haar functie begin twintiger jaren omdat Berlijn een vliegveld veel dichter bij het stadscentrum ontwikkelde, het Tempelhofer Feld. Dit veld werd voorheen gebruikt voor militaire parades. Op zondagen werd het door de Berlijnse bevolking gebruikt als picknick gebied waar ook gesport kon worden. Zo zijn er rondom dit veld stadions gebouwd voor vrijetijdsactiviteiten als tennis en voetbal. In 1830 is er een paardenrenbaan aangelegd. Het gebied was niet onbekend met de vliegerij. Het zag namelijk al in 1909 een demonstratie door Orville Wright, de Amerikaanse pionier op vlieggebied.

Tempelhof in 1923
Een foto uit 1923

Vanaf 1922 werd het grasveld klaargemaakt voor het gebruik als vliegveld. Aan drie zijden werd dit veld omgeven door een verharde taxibaan. Het eerste gebouw, daterend uit 1924, was gesitueerd op het noordelijk deel. Het lange, lage gebouw werd ontworpen door de architecten Heinrich Kosina en Paul Mahlberg. Dit gebouw werd gebruikt door de eerste passagiers totdat het in 1926 werd vervangen door een grotere terminal, gebouwd naar de elegante ontwerpen van Paul en Klaus Engler.

Een vliegshow op Tempelhof
Een vliegshow in 1931

Dit moderne gebouw,met een lichtelijk gekromde plattegrond werd verlengd aan beide uiteinden. Speciaal in dit ontwerp waren de dakterrassen en het restaurant, beiden open voor het publiek. Tempelhof stond aan de basis voor het ontstaan van de vliegmaatschappij Luft-Hansa in 1926.

Berlin Zentralflughafen Plattegrond
Zentralflughafen en Plattegrond

Het aantal passagiers groeide ieder jaar. Met 32.000 passagiers in het jaar 1926 tot 220.000 passagiers tien jaar later. Met ongeveer tien vluchten per dag was Tempelhof één van de drukste vliegvelden van de wereld. Het nam de koppositie in, vóór Londen, Parijs en Amsterdam.

Maar het plan in 1936 om dit vliegveld te herbouwen was niet alleen het resultaat van deze toename in het luchtverkeer; voor de Nationaal Socialistische partij, vanaf 1933 aan de leiding in Duitsland, was het vliegen politiek zeer belangrijk en essentieel voor de uitstraling van het land. De hoofdstad van het 'Reich' moest in het bezit zijn van een 'Staatsflughafen', met de ambities van het regime: een 'Weltflughafen'!

Goering inspecteert het ontwerp
Goering inspecteert het ontwerp voor de nieuwe luchthaven

Het nieuwe Tempelhof werd geopend op 1 april 1939 als onderdeel van het 'Generalbebeauungsplan für die Reichshauptstadt' uit 1938, oftewel: de gedachten voor de hoofdstad van Hitlers Derde Rijk. De nazi-’hofarchitect’ Albert Speer tekende voor dit plan, dat voor een groot deel geïnspireerd was op de architectonische visies van de Führer zelf. Berlijn, dat bij verwachte voltooiing van het plan in 1950 omgedoopt zou worden in ‘Germania’, moest het zinnebeeld van de nationaal-socialistische macht worden.

Daartoe voorzag Speer de stad van een enorme, zeven kilometer lange as die de stad van noord naar zuid doorsneed. Langs deze as, op sommige plaatsen wel vijfhonderd meter breed, werden de ministeries en representatieve gebouwen van de nieuwe orde gevestigd. Een koepelvormige hal van 290 meter hoogte vormde de climax. Ondanks dat Tempelhof deel moest uitmaken van deze grandioze as lag het vliegveld niet direct hieraan. Tempelhof zelf werd ontworpen door Ernst Sagebiel.

luchtopname van het vliegveld
Luchtopname van het vliegveld Tempelhof

In 1943 was pas 70% van het gebouw compleet. Daarna zijn de bouwwerkzaamheden gestopt. Het verbazingwekkende van dit vliegveld is dat het is ontworpen om dienst te doen tot het jaar 2000. Het is één van de grootste gebouwen in Europa en het had een vluchtcapaciteit die 30 malen hoger lag dan anderen vliegvelden in 1936. Het is het grootse vliegveld dat niet is aangepast in de afgelopen 60 jaar! Experts in Amerika zagen Tempelhof als het begin van een explosieve groei in de burger luchtvaart. Ironisch waren het de Amerikaanse troepen die dit vliegveld repareerden en herbouwden aan het eind van de veertiger jaren.

De bouw van het nieuwe vliegveld is erg snel uitgevoerd want in 1937 was de structuur voltooid. De gebouwen aan landzijde zijn opgetrokken uit bewapend beton, afgewerkt met stenen gevelelementen. Aan de luchtzijde is het centrale gedeelte dankzij een metalen constructie 40 meter overdekt, welke voor die tijd erg nieuw waren in Duitsland. Dit maakt het mogelijk dat vliegtuigen droog konden staan dichtbij de terminal en de passagiers makkelijk hun toestel konden betreden of verlaten.

Veertien grote trappenhuizen markeren de landzijde van deze hangar van het gebouw, bovenop konden 60.000 toeschouwers plaats nemen om vliegshows te aanschouwen. Dit is in haar bestaansgeschiedenis nooit voorgekomen. Het gebouw is in principe nooit echt afgebouwd omdat de Tweede Wereldoorlog uitbrak. Ten tijde hiervan werd het vliegveld gebruikt door de Duitse Luchtmacht. Een ondergrondse bunker werd gebruikt door de Wehrmacht voor haar filmarchief. In april 1945 werd dit vernietigd door een brand toen de Russische troepen de macht overnamen.

Tempelhof ingang
Tempelhof ingang

Van juni 1948 tot mei 1949, tijdens de blokkade van West Berlijn door de Sovjetunie, heeft Tempelhof een vitale rol gespeeld als luchtbrug van de Geallieerden, onder gezag van de Amerikanen. De luchtroutes boden de enige toegang tot dit gedeelte van Berlijn en haar 2,5 miljoen inwoners. 320 dagen lang brachten militaire vliegtuigen eten, medicijnen en alle andere belangrijke zaken, zoals steenkool, naar West Berlijn. De vliegtuigen, met als bijnaam 'Rosinenbomber'*, landden om de minuut op Tempelhof tijdens piekmomenten. Ze maakten gebruik van de nieuwe betonnen landingsbanen, aangelegd door de Amerikanen. Dankzij deze gebeurtenis tijdens de Koude Oorlog is in de ogen van de Berlijnse bevolking het imago van de Amerikanen sterk verbeterd!

Veel inwoners van Berlijn voelden zich in 1945 verraden door de geallieerden omdat Berlijn bij de bevrijding aan de Russen gelaten werd die plunderend en vrouwen verkrachtend de stad in namen. Je moet hierbij niet vergeten dat Duitsland Rusland had aangevallen en dat vele miljoenen Russen onder erbarmelijke omstandigheden hun leven lieten in die strijd. De Russen haatten alles wat Duits was en zo ook de inwoners van Berlijn en dat hebben ze bij hun intocht duidelijk laten blijken!

Luchtbrug
De Luchtbrug tijdens de blokkade van Berlijn

De luchtbrug

Onthulling monument
De  Platz der Luftbrücke bij de onthulling van het Luftbrücke monument in 1952


Een heel klein filmpje over de blokkade.

(met dank aan Peet!)

* Rozijnenbommen, genoemd naar de snoepjes, rozijntjes en chocolade die de piloten aan als parachutes gevouwen zakdoeken al voor de landing op Tempelhof voor de Berlijnse kinderen afgooiden.

Vliegveld Tempelhof Heden (volgende pagina)

volgende pagina

bron geschiedenis Tempelhof: http://nl.wikipedia.org/wiki/Flughafen_Tempelhof

 

 

Pagina bijgewerkt: 2016-04-30