De "Koloss von Rügen"

Inleiding, Organisatie KDF | Geschiedenis Prora - Periode 1935 - 1945, 1945 - Heden | Foto's 2006 en 2007

 

Luchtfoto van Prora, voorgrond de Oostzee, achtergrond de Smachtersee Kaart van het eiland Rügen

Geschiedenis Prora

Op een van de mooiste delen van de kust van Rügen, direct aan de Prorer Wiek, bevindt zich Prora. Oorspronkelijk had de naam betrekking op “de Prora” een stuk heidegrond tussen de vissersdorpjes Neu Mukran en Binz. De eerste vermelding hierover dateert uit het jaar 1577. Uit de in die tijd gebruikelijk schrijfwijze Proase werd volgens historici Prorah en rond 1780 Prora. Rond 1800 werd het oord waarschijnlijk door de Falie von Putbus aangelegd. In 1867 wordt al gesproken over een jachtslot met zeven inwoners.

Jachtslot Prora
Het vorstelijke jachtslot Prora. (1905)

Periode 1935 – 1945

Op 30 juli 1935 verkocht Malte von Veltheim, Vorst van Putbus, een 7 kilometer lange strook kust in de onmiddellijke nabijheid van prora, aan het Nationaal Socialistische “Deutsche Arbeitsfront”(DAF) dat in dezelfde maand de oprichting aankondigde van vijf KdF strandbaden (onder andere aan het Timmendorfer strand, in Prora, Kolberg en Cranz).

Propaganda folder
Propaganda in de krant!

Het eerste (een uiteindelijk laatste) 'strandbad' zou in Prora ontstaan onder de naam KdF-Seebad Rügen. Sinds het voorjaar van 1935 was de Keulse Architect Clemens Klotz (1886 – 1969) tezamen met 40 medewerkers in zijn kantoren in Keulen en München met de ontwerpen hiervoor bezig.

Het gebouwencomplex voor het 'KdF-Seebades Rügen' zou een lengte krijgen van 4,5 kilometer zodanig aangepast dat het de bocht van de baai volgde. Hier zouden 20.000 vakantiegangers onderdak krijgen in 8 hotelblokken die ieder een halve kilometer lang waren. Het vakantiecomplex was opgebouwd uit een zuidelijke en een noordelijke vleugel, beiden verbonden door een centrale plaats met een feesthal voor 20.000 mensen, naar het ontwerp van de Architect Erich Zu Putliz.

Het ontwerp voor Zeebad Rügen werd in 1937 op de Wereldtentoonstelling in Parijs gepresenteerd en met een Grand Prix onderscheiden.

Maquette

De maquette voor het zeebad. Verklaring cijfertjes:

1. De centrale hal waar 20.000 mensen tegelijk zouden kunnen verblijven.
2. de hotelkamers met zicht op zee.
3. De woningen voor het personeel.
4. Centrale voorzieningen zoals badkamers en eetzalen.
5. "Lighallen". Grote gemeenschappelijke open ruimtes, met veel licht en openslaande ramen om de zeelucht binnen te kunnen laten.
6. Het middengedeelte met de feestplaats en de ontvangsthal.

Bouwwerkzaamheden omstreeks 1939

De eerstesteenlegging had plaats op 2 mei 1936 maar de eerste bouwactiviteiten werden pas eind 1936 begin 1937 gestart. In april 1938 werd begonnen met de hoogbouw, die in september 1939 als ruwbouw opgeleverd werd.

Luchtfoto  Zeezijde

Op deze luchtfoto hierboven zie je de zuidelijke vleugel van Prora. Helemaal bovenaan op de foto de open ruimte waar de enorme feestzaal gebouwd zou moeten worden. De noordelijke vleugel sluit daar op aan maar alleen het eerste gebouw daarvan kun je hier zien. Rechts van de gebouwen ligt de Oostzee. De foto rechts is uit 2002, de bomen zijn groot geworden maar duidelijk kun je de lighallen nog zien; het handje wijst er naar.

De uiteindelijke opening was gepland voor 1941 maar door de uitbraak van de tweede wereldoorlog is het nooit zover gekomen, omdat het overgrote deel van de arbeiders ingezet moest worden voor de oorlogsvoering en zo rond 1942/1943 kwam de bouw in feite totaal stil te liggen. Wel werden Poolse en Russische dwangarbeiders ingezet om delen van het gebouw verder af te bouwen zodat het als oorlogshospitaal kon worden gebruikt. Zeer tegen de toen geldende verwachtingen in, werd het géén Blizkrieg maar een ware uitputtingsslag en vele gewonden zijn in Prora verzorgd.

Periode 1945-1990

Tijdens de oorlog is het een tijd in gebruik geweest om (Duitse) vluchtelingen uit de plat gebombardeerde steden te huisvesten, maar na de Duitse capitulatie in 1945 nam het Sovjet leger er zijn intrek. Ze probeerden in eerste instantie het complex op te blazen maar slaagden daar slechts ten dele in. Zie afbeelding hieronder.

Noordelijke vleugel, ruïne
Een gedeelte van de noordelijke vleugel,
omgeven door hekwerken wegens instortingsgevaar.

Tot in 1990 lag Prora in een Oost-Duitse militaire zone, een Sperrgebiet, wat zoveel betekent als verboden militair terrein. Na de val van de muur en de omwenteling in Duitsland kwam Prora in handen van de federale regering en konden vele inwoners van het eiland Rügen de betonkolos pas voor het eerst bezichtigen.

Heden en nabeschouwing
(Lees ook pagina 3! het Heden van 2002 is niet meer het heden van 2007 Smile)

Noordelijke vleugel gezien vanaf zee
De noordelijke vleugel gezien vanaf zee

De vraag wat te doen met de kolos van Rügen is nog steeds actueel. Het gebouw staat op een van de mooiste stukken van het eiland maar is grotendeels een vervallen ruïne. In de zuidelijke vleugel is een museum ingericht waar je een maquette kunt zien van het gebouw en waar je een kleine rondleiding door een gedeelte van het blok kunt maken. Achter een glazen deur kun je een kamer zien die helemaal is ingericht zoals de bedoeling was.

Een


Alle kamers hadden zicht op zee en waren ongeveer 2,5 x 4,75 m. De uitrusting bestond uit twee bedden, een tafel, een bank, een stoel, kast en een wasgedeelte met stromend water (!), elektrisch licht en voor grotere families een verbindingsdeur naar de naast gelegen kamer.

De regering zat behoorlijk in haar maag met de ongewenste erfenis uit de nazi-tijd. Pogingen het vakantieoord te verkopen mislukten tien jaar lang. Pas in 2005 besloot Berlijn opnieuw een poging te wagen, waarbij het Prora presenteerde als een ideale plek voor een groot hotel, tot groot ongenoegen overigens van ondernemers uit de toeristische sector op Rügen.

Maar het geweldige complex staat eigenlijk iedereen in de weg. Er is een groep die het wilde afbreken en er moderne hotels voor in de plaats wilde bouwen, maar er was ook een groep die vond dat een van de weinige overgebleven bouwwerken uit de nazistische tijd, als typisch voorbeeld van het bombastische en hun afkeer van individualisme bewaard diende te blijven. Angst was er ook dat het bouwwerk neonazi's zou aantrekken en daar zat ook helemaal niemand op te wachten.

In blok drie is sinds 2000 het gedachtenis museum gevestigd. Dit museum heeft een eigen website en die kun je hier bezoeken. Keuzemogelijkheid voor Engelse of Duitse Taal.

Documentatiecentrum
Het documentatie centrum "Macht Urlaub" een permanente tentoonstelling over Prora.

Prora is tot monument bestempeld en in februari 2005 is een gedeelte van blok drie verkocht. De verkoop bracht op een veiling 625.000 euro op. Dat is vijf keer de oorspronkelijke vraagprijs. De koper is niet bekend gemaakt. Maar, ook na de verkoop gaat de strijd om de bestemming van Prora verder!

Lees en kijk verder op de volgende pagina.

volgende pagina

Prora in 2006 en 2007 met veel foto's!

 

Uit Die Tageszeitung van 25.02.2005:
Auch nach Verkauf: Streit um Nazi-Seebad Prora geht weiter....

 

Pagina gewijzigd: 2016-05-02